Filosoferen Voor Beginners: Les 1

Laten we even zwaarwichtig doen. Want zeg nu zelf, tijdens filosofische discussies op feestjes bent u altijd degene die plots naar de wc moet. Daarom is er nu: Filosoferen Voor Beginners! Niet weglopen, het is makkelijk.

Vandaag Les 1: Mensbeeld. Wat is, denkt u, uw filosofische mensvisie? Bent u het eens met Descartes? Of eerder met Aristoteles? Vindt u zichzelf terug in het moderne of eerder in het postmoderne mensbeeld? En bent u nu eigenlijk materialistisch? Om een goede filosoof te worden en eeuwige roem te bereiken, moet u over al die dingen hebben nagedacht: een duidelijk profiel is ook in de filosofie een must. Marketing heet dat, dacht ik.

Bepaal daarom uw mensbeeld in 5 stappen:

  1. Modern of postmodern?
    – Eigenlijk is er nog een derde categorie: premodern, maar die is echt wel achterhaald. Dan hebben we het over bejaarde Grieken en glazen bollen. De premoderne mensvisie, mocht het u interesseren, is: ‘ik ben een mens’ (zie ook stap 5, bij: essentialisme). Bent u het hiermee eens, dan bent u ofwel Gerolf Annemans, ofwel de paus. De werkelijke discussie gaat tussen deze twee:
    – Bent u modern, dan bent u ervan overtuid dat het individu autonoom is en dus niet langer wordt bepaald door allerlei krachten van buiten- en bovenaf die al eeuwen vastliggen. Het ‘ik’ is volgens u niet zomaar ‘een mens’, maar ook ‘ik’. Zelfverwezenlijking is mogelijk. U bent geëmancipeerd en stippelt uw route uit.
    – Vindt u zelfs dat al achterhaald, en ziet u in één ‘ik’ meerdere ‘ikken’ opduiken, zoals bijvoorbeeld Freud dat deed, dan bent u de postmoderne visie aangedaan en ziet u in dat zelfverwezenlijking slechts een illusie is. Geluk kan nooit worden bereikt, alleen nagestreefd. De verschillende identiteiten binnen het subject zijn stuurloos en met elkaar in conflict en kunnen elkaar nooit werkelijk leren kennen. Succes ermee.
  2. Dualist of monist?
    – Als u een aanhanger van het dualisme bent, zoals Plato of Descartes, vindt u dat lichaam en geest twee aparte dingen zijn en waarschijnlijk ook dat na de dood de geest blijft voortbestaan. Foto’s bovenaan: Yin en Yang (Chinees dualisme), dualist Plato.
    – Als u een aanhanger van het monisme bent, gelooft u niets van al deze onzin en bent u ervan overtuigd dat de geest een product is van chemische reacties in de hersenen, zoals Lamettrie. (Ik ben het nu zéér sterk aan het vereenvoudigen. Ingewikkelder hier)
  3. Spiritualist of materialist?
    – Hebt u een spiritualistische mensopvatting, dan vindt u de geest meer waardevol dan het lichaam, zoals Plato.
    – Hebt u een materialistische mensopvatting, dan vindt u dat het lichaam op de geest primeert, zoals Lamettrie.
  4. Dynamische of extatische mensvisie?
    – Hebt u een dynamische mensvisie, dan bent u ervan overtuigd, zoals Rousseau, dat een mens wordt geboren met een aantal inherente eigenschappen, een ‘kern’, die hij in de loop van zijn leven kan ontwikkelen. Iedereen kan dus tijdens zijn leven een beter mens worden. Zelfontplooiing heet zoiets tegenwoordig.
    – Hebt u een extatisch (van het Griekse ‘uit drijven’) mensbeeld, dan denkt u dat de mens alleen zijn ware bestemming, het echte geluk, kan bereiken door buiten zichzelf te treden en afstand te nemen van het ‘aardse’ geluk. Mediteren dus! Of doodvallen, zegt Plato.
  5. Essentialistische of existentialistische mensvisie?
    – Volgens de essentialistische mensvisie is het individu een verbijzondering, een voorbeeld zeg maar, van de ideale mens. Denk aan God die de mens naar zijn evenbeeld schept: zoiets. Bij Plato bestaat de ideale mens uit de Ideeën die hij ‘de Vormen’ noemt. Kunnen we nog volgen?
    – Hebt u een existentialistische mensvisie, dan vindt u ook dat allemaal onzin en denkt u dat iedereen zelf moet bepalen wat het betekent om ‘mens’ te zijn (al dan niet met de hulp van vele anderen). Voorgegeven, my ass, denkt u dan.

Zo, nu hebt u al een eerste beeld van uw eh… beeld en bent u ingeleid in de ‘wijsgerige antropologie’. Bent u nu nog meer in de war dan eerst, kom dan nog eens terug voor les twee. Dan gaan we ons afvragen wat waarheid is.

Nog op komst:

  • Les 2: Waarheden
  • Les 3: Ik En De (On)eindigheid’
  • Les 4: Ethische Beginselen’
  • Een nadere kijk op een aantal filosofen en ook sociologen, als ik nog zin heb.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s