24

Zwaar verslaafd raak je eraan. Je gaat er later door slapen dan je zou willen en als je opstaat wil je, voor het echte leven begint, nog even onderduiken in deze intrigerende parallelle wereld. Je bent zelfs zover dat je de vier eerste seizoenen al uit de bibliotheek hebt ontleend (een tip voor Gentenaars: reserveren is de boodschap, vergeet die videotheek toch) en het vijfde seizoen, momenteel te zien op Kanaaltwee, onder streng toezicht wekelijks laat opnemen door je ouders.

Verder lijkt je ’24’-verslaving nauwelijks negatieve effecten te hebben: ze ontspant je, ze is er wanneer je haar nodig hebt. En je lief? Die kijkt gewoon mee. Want je verhouding sleurt ook hem of haar mee in een verhaaltechnische maalstroom. Bovendien heb je nog steeds even veel sociaal contact, lijdt je werk er niet onder en is het goedkoper dan elke avond naar de videotheek te rennen en gezonder dan een sigarettenverslaving (die je tijdens het kijken zelfs vergeet te onderhouden). Je wordt er niet agressief van en je ziet niet achter elke deur gewapende terroristen of vaten zenuwgas. Je leert na een tijd zelfs hoe de serie in elkaar zit en dat is iets waard.

Want ’24’ is goed gemaakt, dat moet iedereen die het ooit gezien heeft toegeven. Er bestaan immers maar twee soorten mensen: zij die van ’24’ houden en zij die het nog nooit zagen. ’24’-haters ken ik niet en ik heb er nog nooit van gehoord. Je zou ook verwachten dat de serie vooral mannelijke kijkers aantrekt, maar dat blijkt niet zo te zijn. Dat all round-succes heeft natuurlijk een verklaring. Neen. Het heeft tien verklaringen.

De 10 wetten van ’24’

1. Real time-verteltijd

Dit is het eerste wat je opvalt als je naar ’24’ kijkt en het is ook wat de serie zo verkoopbaar maakt: de tikkende digitale klok, met het auditieve ritme van een hartslag. Het gebruik van real time is nieuw voor een mainstream fictieserie en is dus zowel een risicovol als een goed verkoopsargument, dat vooral de zelfuitgeroepen “meerwaardekijker” aaantrekt. Maar vreemd genoeg vergeet je na een tijd dat een seconde op het scherm ook een seconde in de huiskamer is – wellicht komt dat doordat je in het echte leven niet vijf keer per dag de wereld redt. De real time-gimmick trekt dus vooral nieuwe kijkers aan, maar het zijn andere elementen die de kijkers ervan weerhouden weg te zappen.

2. Verrassingen

De werkelijke hoofdreden waarom zoveel mensen fan en zelfs verslaafd zijn, is dat ze wéten dat er ronduit misselijkmakende verrassingen op het programma staan. In elk seizoen zitten meerdere mollen, al dan niet kwaadaardig en zeer moeilijk te ontmaskeren. Hoofdpersonages worden genadeloos afgemaakt, om eventueel later weer op te duiken. Het verhaal lijkt telkens tot een goed einde te komen, tot uit de volgende twist blijkt dat de situatie veel slechter is dan werd ingeschat en tot je als kijker tegen jezelf zelf: ‘oh my god’. Dat ‘oh my god’-gevoel is waar de gemiddelde ’24’-kijker op uit is: een kleine emotionele achtbaan in de huiskamer. De techniek erachter is dat je als kijker beperkt bent tot wat de camera weet, en die weet minder dan de personages.

3. Cliffhangers

Een gevolg en tegenhanger van de verrassingstechniek: soms wordt de onthulling uitgesteld tot de volgende week. Waarna meestal een anticlimax volgt, want in het begin van een aflevering kun je niet met een verrassing op de proppen komen. De cliffhangers vind ik trouwens de grote zwakte van ’24’: het is immers erg ongeloofwaardig dat zich steeds precies op het einde van een uur een grote onthulling of apotheose ontrolt.

4. Parallalle verhalen

’24’ hanteert het soapprincipe: verschillende verhaallijnen, die soms maar heel dunnen raakvlakken hebben, lopen door elkaar. Iedereen heeft dan ook zijn favoriete verhaallijn en zal dus ook naar de rest kijken. Deze manier van vertellen verhoogt de spanning, want je moet altijd even wachten voor de problemen in één verhaal verder worden aangepakt. Waardoor je een beter verhaal krijgt. Deze manier van vertellen lost bovendien de lacunes op die je door de real time-vertelstijl onherroepelijk creëert. Maar als je goed oplet, zie je die lacunes wel degelijk: zo zijn personages soms met helemaal niets bezig, of zijn ze vijf minuten bezig met hun auto te starten.

5. Voor elk wat wils

Door de parallelle verhaallijnen kan ook het succes van de serie bij vrouwen worden verklaard: de haast Rambo-achtige macho-verhaallijn van Jack Bauer die de wereld redt wordt altijd gefankeerd door twee intelligentere verhalen: een emo-lijn waarin Jacks vrouw, dochter of geliefde in gevaar verkeert en een intelligent verhaal waarin de (toekomstige) president van de Verenigde Staten intellectueel wordt uitgedaagd steeds moeilijkere beslissingen te nemen, al dan niet privé. Voor elke doelgroep is er dus een verhaallijn: voor vrouwen, mannen, hoog- en laaggeschoolden (deze groepen kijken op een radicaal verschillende manier televisie).

6. Innovatie

’24’ was één van de eerste reeksen in het zogenaamde single plot-genre, waarbij een seizoen slechts één doorlopend verhaal behandelt en waarbij met een nieuwe aflevering niet telkens een nieuw verhaal begint. Op zich is dat veel moeilijker te maken, omdat mensen gemakkelijk vergeten wat er pakweg 7 weken geleden is gebeurd. Maar als je er goed in bent, kluister je het publiek gegarandeerd aan de buis zonder het nog te verliezen. Met seizoen vijf is die formule overigens wat aangepast, om ook mensen die halfweg het seizoen beginnen te kijken aan boord te hijsen: de single plot is vervangen door twee of drie verhalen die elk gedurende een aantal afleveringen lopen en dan worden afgerond. Een seizoen blijft dan alleen nog een afgerond geheel door de continuïteit van het personagebestand. Een volgend seizoen betekent dan ook hoe langer hoe meer nieuwe personages, waardoor Jack Bauer dé held van de serie wordt.

7. Controverse

Jack Bauer mag dan wel de held zijn, een pantoffelheld is hij niet en soms vraag je je zelfs af tot welk kamp hij behoort: het goede of het slechte. ‘Mag je één persoon folteren om duizend anderen te redden?’ is – met een boutade – zowat de punchline van de serie. Geweld wordt niet geschuwd, helden worden opeens villains en de grootste controverse van de serie is dat er een ‘goed’ en een ‘slecht’ kamp worden gecreëerd, terwijl tegelijkertijd de grenzen van goed en kwaad worden afgetast. De arrogantie van de makers bestaat erin dat zij de grenzen van de ethiek duidelijk herdefiniëren naar maatstaven die normaal alleen in oorlogsgebied gelden. Ik ben er vrij zeker van dat zij daarmee de kijker niet beïnvloeden, maar dat kan tot nog toe niet worden bewezen.

8. Een sterk verhaal

Voor de hand liggend, maar niet te vergeten: alles begint bij een goed verhaal. Zonder dat zijn er alleen technieken en worden die technieken blootgelegd – kijk maar eens naar ‘Days of our lives’… Typerend voor een ’24’-verhaal is natuurlijk de terroristische dreiging, maar ook de spanning tussen werk en privéleven, tussen individuen en het ‘hogere goed’ en tussen goed en kwaad. Zeer intrigerend allemaal.

9. Visuele herkenbaarheid

De digitale klok. Het gebruik van split-screens (deels om de lacunes in het real time-vertelraam op te vullen). Het ’24’-logo. Het gezicht van Kiefer Sutherland. Het decor van CTU. De handheld camera. Het gebruik van licht en schaduw (kijk naar het logo: de gele kleur weerspiegelt geweervuur, explosies, gevaar). Het zijn allemaal visuele effecten zonder dewelke ’24’ niet ’24’ zou zijn en waardoor de serie dieper in het geheugen van de kijker wordt genesteld.

10. Sneeuwbalmarketing

Mond-aan-mond reclame helpt, maar het is vooral succes zelf dat méér succes genereert. De natte droom van elke tv-maker is: prijzen (liefst een Emmy of 10) winnen. En dat heeft ’24’ veelvuldig gedaan, waardoor de serie zichzelf is beginnen te verkopen. De huidige status van ’24’ is er één van ‘moet je gezien hebben’ en het imago is er één van kwaliteit, degelijkheid en innovativiteit. En vergeet het pionierschap niet: series als ‘Lost’ en ‘Prison Break’ maken in sé reclame voor hun voorganger: ’24’. Het origineel is altijd het beste, denkt het publiek dan. Dat zijn allemaal gouden eieren, maar volgens mij komen die stul voor stuk op natuurlijke wijze voort uit het enorme potentieel aan kwaliteit dat het “idee” ’24’ al vanaf het begin had. Mijn hoed af voor de bedenker van dat idee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s