François Ozon

U weet niet wie deze man is en waarom u in hemelsnaam een artikel over hem zou willen lezen. Maar deze posters kent u wel.

François Ozon is de regisseur en (co-)scenarist is van een decennium aan poëtische, interessante én pakkende Franse cinema, die níet saai is. U hebt vast wel gehoord van titels als ‘Le temps qui reste’ uit 2005 en vooral ‘5×2’ uit het jaar daarvoor, en in de videotheek is uw oog misschien wel eens gevallen op ‘Swimming Pool’, ‘8 femmes’, ‘Les amants criminels’ of buitenbeentje ‘Sitcom’. Die laatste film is een buitenbeentje omdat het een (weliswaar gitzwarte) komedie betreft, en die maakt Ozon niet vaak.

De Ozon-films die u van mij zeker moet zien, zijn echter geen van de hierboven opgesomde (die ik trouwens nog niet allemaal heb gezien). De ware poëzie schuilt immers in zijn vroege werk: onder andere in de kortfilm ‘Une robe d’été’ uit 1996, in het bloedmooie ‘Regarde la mer’ uit 1997 (ook een kortfilm) en in de langspeelfilm ‘Sous le sable’ uit 2000. Niet toevallig hebben deze films een gemeenschappelijke locatie, maar verschillen ze daardoor ook thematisch danig van de rest van zijn werk.

De grote thema’s die Ozon in al zijn films en kortfilms verwerkt zijn de Liefde en de Dood. En Seks. Of beter: onbereikbare liefde, een onvermijdelijk sterven, en seks om met de frustraties om te gaan.

De personages in zijn films bevinden zich steevast op een dunne draad die om het alledaagse heen gesponnen is, in een soort filter tussen de dagelijkse schijn en het diepgewortelde menselijke verlangen. Ze gedragen zich niet als ‘gewone’ mensen. Ze doden of gaan dood, of ze verliezen. Niemand wint ooit. Dat maakt een Ozon-film natuurlijk bij voorbaat interessant, maar je moet er maar zin in hebben.

Net in die hopeloze negativiteit wijken de drie door mij aangeraden films – hoewel ze vanuit precies dezelfde thematiek vertrekken – af van de rest van (het door mij geziene) oeuvre van Ozon. Ze bevatten namelijk hoop. Die hoop (die je ook als een bewust geworden verwijdering kunt zien, of als een vermogen tot afscheid nemen, of net als een moment van inkeer) wordt altijd uitgedrukt door de aanwezigheid van het strand.

'Sous le sable'

Het strand is immers de plek waar de menselijke eindigheid, zowel in de tijd als wat zijn mentale mogelijkheden betreft, gevisualiseerd kan worden. De personages in ‘Sous le sable’, ‘Regarde la mer’ en ‘Une robe d’été’ raken allemaal iets kwijt aan de zee, maar vinden er ook allemaal iets nieuws – en dan niet noodzakelijk in die volgorde. De dood is veel minder prominent aanwezig, meer symbolisch. Het is geen hoofdpersonage, maar een gevoel dat in je achterhoofd hangt en dat je niet kunt benoemen. Verhaaltechnisch reikt Ozon op die manier veel verder in de menselijke ziel en in de krochten van de symboliek dan wanneer hij de dood ook daadwerkelijk laat optreden. Hoewel: vergist u zich niet.

Ik wil er niet te veel over zeggen, want dan verpest ik het, maar wanhoop duikt op waar u het niet verwacht, bij Ozon. De hoop die de waterlijn verbeeldt maakt dan ook alles niet alleen veel mooier, maar ook veel interessanter en vooral veel menselijker dan in bijvoorbeeld ‘Les amants criminels’, waarin alleen maar verloren wordt. Het wordt haast een spel van winnen en verliezen (letterlijk dan), maar dan wel een spel waarmee je je verwant voelt, omdat ook jij een toekomst hebt die nog alle kanten op kan zwalpen.

Niet dat alles goedkomt. Soms komt het nooit meer goed. Maar dan heb je nog de zee om je verlangen op te projecteren. Of je herinneringen om op de golven mee te laten dragen. Of het zand, om ze in te begraven.

Wilt u deze symboliek ook eens beleven? ‘Une robe d’été’ en ‘Regarde la mer’ zijn, samen met nog andere Ozon-kortfilms, waarvan ‘X2000’ de vreemdste en interessantste is, uitgebracht op één dvd, en er bestaat minstens één dvd-box met alle besproken films erop. Ozons nieuwste film, die binnenkort in de zalen zal spelen, heet ‘Angel’. En anders is er de videotheek.

Eén reactie

  1. Alain

    Bedankt voor de tip, ben zelf nogal een fan van zijn werk. Kijk altijd uit naar de volgende film. Ben dus benieuwd naar zijn oude werk.
    Ik ben ook nogal fan van regisseur Ferzan Ozpetek. Zijn verhalen hebben verschillende dieptes en niveaus. Behalve ‘Harem’ was niet zo sterk. Indien nog niet gezien de moeite om te bestuderen, de meeste zijn te vinden in videotheek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s